maandag 20 maart 2017

Verslag aangaande eerste ontmoeting met eduScrum


Op een regenachtige woensdagochtend kom ik aan in Alphen aan de Rijn op het Ashram-college, waar ik een afspraak heb met de bedenker van eduScrum, Willy Wijnands. Willy geeft scheikundeles op deze school en doet dit met gebruik van zijn eduScrum-methode, een variant op Scrum uit de Agile-filosofie.
EduScrum is door Willy helemaal op maat gesneden om met gebruik van een de Scrum-werkwijze leerprocessen te verbeteren en leerlingen regie te geven over hun eigen leren.

Bovendien -heb ik gelezen op kennisnet.nl- lenen methodes zoals eduScrum zich uitmate goed voor het invlechten van een flink aan 21e eeuwse vaardigheden in een les, ongeacht het vak. Veel van die vaardigheden zijn vakoverstijgend en dus lastig te vatten in een apart vak. Ik ben daarom bijzonder nieuwsgierig hoe eduScrum in de praktijk ertoe leidt dat kinderen niet alleen beter en meer gepersonaliseerd lesstof vergaren, maar ondertussen ook een aantal vaardigheden opdoen, die op zichzelf erg noodzakelijk zijn om goed voorbereid aan je professionele bestaan te beginnen. Dat zijn twee vliegen in een klap, dus kom maar op!

Willy pikt mij na een telefoontje van de receptie op en we wandelen richting de lerarenkamer. We halen een kopje koffie, maar veel tijd is er niet, want de les begint. Willy begint zijn les en introduceert mij vrij vlot bij de 5Havo-groep bij wie ik te gast ben. Ik hou zelf mijn zegje kort, want ik wil de klas graag in actie zien.
Willy heeft mij van tevoren even aangegeven dat de leerlingen zelf mogen bepalen of ze tijd hebben om met mij te kletsen en we spreken af dat als ik foto's maken wil, ik daar toestemming voor vraag. Zo gezegd zo gedaan.
Het is tijd voor instructie en een aantal zaken uit de stof worden klassikaal behandeld. Sommige leerlingen hebben hun huiswerk niet gedaan en die moeten buiten het lokaal zelfstandig orde op zaken gaan stellen. De overige leerlingen krijgen aan de hand van een aantal vragen uitleg van Willy over de aanpak om reactievergelijking kloppend te maken.

Ondertussen hebben alle groepen hun posters opgehangen en krijg ik zicht op zelf geformuleerde leerdoelen, criteria en groepssamenstelling voorzien van een teamcaptain. Keurig gecategoriseerd staan daaronder 3 kolommen met de titels 'to do', 'busy' en 'done'
Done is uiteraard niet zomaar done! Er is een 'definition of done' voorzien van geeltjes met daarop vastgestelde waardes die richting geven bij het beantwoorden van de vraag of een taak die bij 'done' hangt ook daadwerkelijk naar behoren gedaan is.
Verder is er een definition of fun, want het leren moet ieder groepslid op een prettige manier vergaan.
Naast de definition of fun tref ik de burndown-chart, waarop de teams bijhouden in hoeverre hun eigen progressie overeenkomt met de gemiddelde, evenredig verdeelde snelheid waarmee de lesstof moet worden vergaard en de bijhorende taken moeten zijn volbracht.

De leerlingen kunnen me haarfijn uitleggen hoe het werkt, waar ze zich in het proces bevinden, wat ze gedaan hebben en wat ze nog te doen staat. Ook kunnen ze een weergave geven van de verschillen in aanpak tussen de teams in hun klas. Iedere groep bepaalt zelf in welke volgorde taken worden uitgevoerd. Als ik het goed heb begrepen, stemmen ze dit zelf af op de reguliere instructiemomenten en klassikale lessen van Willy, maar ook bedenken de teams zelf hoe zij ruimte inrichten voor momenten waarop zij hulp nodig hebben van de leerkracht.
Ik ben nieuwsgierig naar de vraag hoe zij nou precies weten hoe een taak zich tot de burndown-chart verhoudt. Waarom bouwen jullie af van 285 punten naar 0, terwijl andere groepen een andere uitgangswaarde hebben?
Een meisje geeft mij uitleg over de cijfers op de geeltjes. 'Kijk' zegt ze 'we beginnen gewoon ergens met het inschatten van een willekeurige taak, eentje die we sowieso moeten doen. Bijvoorbeeld twee pagina's lezen. Als wij denken dat dat 10 minuten tijd kost, dan geven wij daar bijvoorbeeld 10 punten aan. Daarna kunnen we inschatten van elke andere taak hoeveel tijd daarin gaat zitten en hoeveel punten daar dan bijhoren. Dat inschatten moet je wel echt goed doen, dus daar moet je echt wel effe over nadenken, anders klopt je grafiek niet en kun je in de knoei komen. Maar goed, alle punten tel je bij elkaar op en je voorziet iedere afzonderlijke taak van een geeltje met een score. Alle scores die vandaag bij 'done' worden geplakt tellen we op en trekken we af van het resterende aantal punten. Zo bouwen we langzaam af naar nul. En zo zien we ook of we snel genoeg werken.'

Helder! Niet alleen voor mij, maar duidelijk ook voor de teams. Er is een hele fijne balans zichtbaar tussen gepland, georganiseerd werken en een stapsgewijs, go with the flow proces. Er wordt ingezoomd op taakniveau of verdieping van de stof, maar ook uitgezoomd naar procesniveau. De kinderen kunnen zelf ook de verbanden leggen tussen het werkproces en het leerproces en de daar bijhorende doelstellingen. De ontwikkelingen die de kinderen op persoonlijk niveau maken op deze manier zijn indrukwekkend en het is een genot om te zien hoe volwassen en professioneel ik door deze leerlingen te woord wordt gestaan. 

De gemoedsrust die de teams in deze klas uitstralen is bijzonder hoog. Het valt mij op dat bij een vak als scheikunde -waarvan ik me uit mijn eigen schooltijd herinner dat dat nog wel eens taaie lessen konden zijn- de kinderen over het algemeen erg betrokken zijn bij de stof. Ik ontsnap niet aan de gedachte dat dit in verband moet staan met het feit dat de teams zelf verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun eigen leren.
Laat ik de vraag maar eens stellen!
Imke bevestigt mijn vermoeden. 'Inderdaad!', zegt ze, 'je kunt niet achterover leunen en bedenken dat je wel wegkomt met een lesje iets minder opletten. Je bent met je groepje continu bezig. Dat was trouwens in het begin wel onwennig. Maar vaak bij gewone lessen wordt er ook van alles verteld en uitgelegd, wat je allang al weet of snapt en daar heb je hier geen last van'.
'Maar lopen de kinderen, die het minder goed begrijpen dan geen uitleg mis?', vraag ik haar.
'Nou ja, zoals je ziet loopt onze burndown-chart van nul tot 12 lessen, maar we hebben tussen de toetsweken meer dan 12 keer scheikunde. Er zijn dus ook gewoon normale lessen, waarin er veel aandacht is voor dingen die nog niet duidelijk zijn. En je kunt evengoed wel gewoon om uitleg vragen, hoor!'
Imkes verhaal is duidelijk. Willy vult later nog aan, dat het eduScrum-proces ook inzichtelijk maakt waar en wanneer een teams ergens tegenaan hikt. 'Dat geeft mij vanuit de leerling zelf inzicht in de zaken waar ik extra aandacht aan moet schenken. Ook kan ik me meer focussen op de leerlingen die meer uitleg nodig hebben en kunnen ondertussen de anderen zelfstandig verder', aldus Willy.

Ook zijn er kritische gedachtes. Sommige leerlingen geven aan dat er vakken zijn die zich in hun optiek niet goed lenen voor eduScrum. Wellicht komt dat ook door een diversiteit aan leerbehoeftes. Er zijn vele wegen die naar Rome leiden, nietwaar?! Er worden voorbeelden gegeven van andere vakken. Opvallend is alleen dat het antwoord op de vraag waarom die vakken niet zo geschikt zouden zijn voor eduScrum telkens gaat over de docent en niet over het vak. De leerlingen die ik spreek zijn in de voorbeelden die zij geven vooral vaak erg gecharmeerd van de manier waarop een andere docent zijn stof overdraagt, met prachtige verhalen en totaal andere lesmethodes.
Ook dit is natuurlijk erg leuk om te horen en geeft een heel positief beeld van de school. Ik leer hier alleen niet uit waarom een ander vak zich niet voor eduScrum leent. Willy ontkent dat ook. EduScrum kan met ieder vak, volgens hem.
Wel kan ik me goed voorstellen dat je als leerling niet de godganse dag bij elk vak aan het scrummen wilt zijn. Er is meer onder de zon en diversiteit is goud waard! Dat doet echter niets af aan eduScrum en waarde die het toevoegt aan het personaliseren en flexibel maken van leerprocessen.

Een andere kritiek die geuit wordt, gaat wel over eduScrum. Enkele leerlingen geven aan dat er vaak wel 4 lessen worden besteed aan het maken van de poster en het treffen van de voorbereidingen met je team, voordat je eens een keer begonnen bent met de stof. Dat vinden zij te lang duren. 'In die tijd had ik op de gewone manier ook al een boel kunnen leren en dan had ik ook vaker bij de docent terecht gekund voor verdieping. Een boek waar ik zelfstandig uit moet werken geeft mij die verdieping niet. Dan zou ik persoonlijk liever 1 of 2x per jaar een poster maken en een voorbereiding treffen voor een half jaarcurriculum, dan elke keer weer opnieuw zoveel tijd te verliezen met het opstarten van je team.'
Ook worden de teams steeds hetzelfde, want sommige kinderen wil je gewoon niet in je groepje, omdat die je ophouden. En ja, je wordt uiteindelijk in de toetsweek wel afgerekend op je eigen prestatie. De wat mindere leerlingen komen daardoor steeds bij elkaar in een groepje. Ik weet niet of dat nou zo handig is.

Hier moet ik even over nadenken. Aan de ene kant zorgt dit er ook voor dat Willy zijn aandacht kan richten op degenen die de extra ondersteuning erg hard nodig hebben, aan de andere kant snap ik dat sommige leerlingen de verdieping soms missen. 'Onzin', zegt Willy, 'leerlingen die hun eigen gat redden, maar behoefte hebben aan extra diepgang hebben de ruimte om naar mij toe te komen, net als ieder ander. Maar die verantwoordelijkheid moet je dan wel nemen.'

Willy is van mening dat een leerling die dit argument gebruikt, gewoonweg nog iets leren moet om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen leerbehoeftes. Daar kan ik mij in vinden.  

Maar dan die groepen en de afrekening op individueel niveau. In de realiteit van het werkende leven kies je je eigen groepjes niet. Dan heb je het te doen met de collega's die je krijgt, de teams waarin je terechtkomt, je manager of de projectgroepen waaraan je wordt gekoppeld. Op sociaal-psychologisch niveau valt er veel voor te zeggen om groepen daarom 'at random' samen te stellen. Dan gaat de groepsdynamiek een nog belangrijker rol spelen in het collectieve proces naar een product. Dat gaat alleen niet goed werken, wanneer de organisatiecultuur individueel presteren blijft belonen. Dat zou dus alleen goed kunnen worden gestuurd als de team-performance wordt beoordeeld. Bij een scrum-gestuurd project in het bedrijfsleven wordt het team afgerekend op een collectief eindproduct. Hier wordt na een collectief leerproces ieder individu afzonderlijk beoordeeld op zijn individuele prestatie in de toetsweek.
Ik begrijp daarom wel het argument van de leerlingen, die zeggen dat ze liever geen zwakke broeders in hun team hebben.
Een nadeel van het zelf mogen samenstellen van je optimale team is dat de kinderen een aantal essentiele samenwerkingsvaardigheden niet leren, maar ook kunnen ontsnappen aan een aantal sociaal-psychologische, interessante en goed verklaarbare dynamische processen.

Aan de andere kant, is eduScrum daar eigenlijk wel voor bedoeld? Wanneer je beoogt om door middel van eduScrum samenwerkingsvaardigheden zo goed mogelijk te ontwikkelen, dan valt er nog wel winst te boeken. Maar misschien zegt de titel eduScrum het zelf al. Het draait om het leren met scrum als middel. Als dat zo is, en de stof (scheikunde in dit geval) blijft leidend, dan is het alleen maar mooi meegenomen dat je ook goed leert samenwerken, zij het niet met iedereen.

Wanneer echter de lesstof even belangrijk is als het leren samenwerken, dan moet eerst het beloningssysteem van het onderwijs veranderen. Onze hele cultuur van onderwijs tot en met bedrijfsleven in doordrenkt van individuele beloningen. Zolang dat zo is, zullen individuele belangen altijd stiekeme saboteurs blijven in processen naar collectieve prestaties en optimale team-performance.

Graag ga ik hier later nog eens uitgebreid over in gesprek met Willy, maar voor nu heb ik een heerlijke dag gehad en ontzettend veel geleerd over eduScrum! De leerlingen hebben hun verhaal gedaan en hun enthousiasme werkt aanstekelijk. Dit smaakt wel naar meer!

door Wouter Dijkstra, 10 maart 2017
 

eduScrum wird international




Bunt ist der Mix an Nationalitäten und Backgrounds, die sich Ende Februar 2017 in Alphen aan den Rijn in den Niederlanden treffen, um den Grundstein für die internationale eduScrum "Familie" zu legen. Willy Wijnands, Begründer von eduScrum, hatte zum ersten internationalen eduScrum-Training geladen.

Chris aus Berlin, Manfred, Christian, Günther und Patrick aus Österreich, Filip und Maria aus Belgien, Kristina mit rumänischen Wurzeln aus den Niederlanden, Emmanuel, Franzose aus Spanien, Alejandra und José aus Mexico, die Südafrikanerin Denise aus der Schweiz und Nuno aus Portugal.
Bänker, Berufsschullehrer, Lehrer, Sommerschuldozenten, Schulrektoren und -Eigentümer, einfach Interessierte, Suchende einer Alternative zum „echten“ Scrum. Bildungsziel Schulabschluss, Bildungsziel Weiterbildung oder Bildungsziel Maurer. Aber (fast) alle eduScrum-Pioniere im eigenen Land.
Besonders schön für mich: ich bin dieses Mal nicht „nur“ zu Besuch im Training, sondern als Co-Trainerin mit dabei.


Alle Teilnehmer mit Willy Wijnands
Foto: Alisa Stolze

Magic Moments in Alphen 

Am Donnerstag besucht die Gruppe Willys Unterricht am Ashram College. Flaps, also eduScum-Boards, werden bestaunt, Fragen gestellt, erste Informationen fallen an den richtigen Platz. Große Augen bei den Besuchern. Die letzte eduScrum-Chemieklasse ist schon einige Stunden vor der Zeit mit der Entwicklung der Lerninhalte fertig und freut sich über die Aufmerksamkeit, die den sorgsam gestalteten und gepflegten Flaps entgegenschlägt. Die Jugendlichen sind stolz, uns ihre Arbeit erklären zu können.

Am Freitagmorgen treffen wir uns um viertel vor neun zum Training.
Wichtig und immer dabei an diesem verlängerten Wochenende: 
Wer bist du, und warum bist du hier? Was ist dir wichtig? Und was ist für dich Vertrauen?
"Wenn ihr euren Schülern nicht vertraut, dann braucht ihr mit eduScrum gar nicht erst anzufangen.", sagt Willy. 

Außerdem wichtig: das eigene WARUM und den Schülern die Möglichkeit zu geben selbst herauszufinden, warum sie lernen wollen, ihr eigenes WARUM zu finden.
Das Training ist gespickt von Reflexionen und Retrospektiven, es gibt bewusst viel Raum zum eigenen Ausprobieren, Fallen, wieder aufstehen
„Genau das werden eure Schüler auch erleben. Wenn sie zu tief untertauchen, holt sie wieder an die Oberfläche."

Nach einigen Runden Scrum-Simulation steht wieder eine Retrospektive an. Wie habt ihr diese Arbeit in Iterationen erlebt, was nehmt ihr mit? Denise sagt: "Wir sind alle so unterschiedlich und sind als Einzelpersonen in dieses Training gekommen, aber jetzt sind wir ein Team."
Eine besondere Feierlichkeit macht sich im Raum breit und hält für beide Trainingstage an. Wir wissen, wir brauchen alle hier, um einen nachhaltigen Wandel anzustoßen. 
"Magic Moments", schreibt Emmanuel später in Willys Trainingsgästebuch.


Erste Begutachtung der Flaps
Foto: Willy Wijnands


eduScrum lernen wie die eigenen Schüler

Doch zuvor wird hart gearbeitet.
eduScrum scheint auf den ersten Blick simpel zu sein und das Rahmenwerk ist wirklich nicht kompliziert. Die Umsetzung erfordert jedoch einige Übung. 
In zwei der kleinen Lehrerteams haben sich Scrum Master eingeschlichen, die ihren Teams bei den ersten Umsetzungen helfen. In einem anderen Team ist Scrum allerdings ganz neu. Und tatsächlich stellt sich nach den ersten 30 Minuten Arbeit am Beispielprojekt heraus: das haben wir ganz anders verstanden!
Eine wunderbare Übung, denn genau so unsicher wie die Lehrer in unserem Training, werden sich später deren Schüler während der ersten Runden eduScrum fühlen. Und gerade durch das Ausprobieren und durch Fehler wird eduScrum nicht nur intellektuell verstanden, sondern begriffen.
Genau wie ein Inputvideo zu diesem Workshop besagt: „Tun ist die bessere Art von Denken.“ und „Wenn ich mehr Fehler mache als du, dann gewinne ich!“

Mit dabei: engagierte Schüler aus Willys Klassen

Am zweiten Trainingstag arbeiten wir vor allen Dingen an Aufgabenstellungen aus dem Kontext der Teilnehmer. Nachmittags kommen Schülerinnen und Schüler aus Willys Klassen vorbei, die wir gruppenweise interviewen dürfen. 
Sie erzählen von selbstorganisierenden Lernteams und Lehrern, die lehren und coachen anstatt zu dozieren. Davon, wie sie selbstbewusst ihren Lernfortschritt planen und Freude daran haben, zu sehen, wie stillere oder schwächere Mitschüler in ihrem Team aufblühen. Wie sie Scrum für die Planung ihres täglichen Lebens benutzen, ihre Eltern in deren Scrum-Praxis beraten, und dass sie gern ihren Samstag dafür hergeben, einem internationalen Haufen von Lehrern und Weltverbesserern eduScrum schmackhaft zu machen.
Am Ende des zweiten Trainingstages unterschreiben sich die Teilnehmer gegenseitig ihre Zertifikate als eduScrum-Lehrer. Und ich kann nach einem Jahr der Zusammenarbeit endlich mein offizielles eduScrum-Trainerzertifikat entgegennehmen, als erste(r) Trainer(in) außerhalb der Niederlande.
Wahnsinn!

Trainerzertifikat, unterschrieben von allen Teilnehmern des internationalen Trainings
Foto: Alisa Stolze

Die Tage gingen viel zu schnell vorbei...

...aber wir bleiben via Email und Kurznachrichtendiensten in Kontakt, um uns gegenseitig auf dem Laufenden zu halten und zu unterstützen. Die Motivation, eduScrum nun wirklich im eigenen Unterricht anzuwenden und im Heimatland zu verbreiten, ist groß, wenn auch alle ein wenig aufgeregt sind. Werden wir das schaffen?
Willy hat inzwischen eine Einladung nach Mexico und ein weiteres Mal nach Portugal, ich nach Wien. Wir dürfen gespannt sein auf die ersten Ergebnisse!

Alisa Stolze,

Co-Trainerin

dinsdag 27 december 2016

eduScrum reis verslag Porto leerlingen Ashram College


Wij zijn zijn op uitnodiging van de Scrum Alliance organisatie; Agile Connect georganiseerd (een keer per jaar) door Nuno Gomez en zijn organisatie, van 1 december tot en met 4 december naar PORTO in  Portugal gegaan om daar met 5 van mijn leerlingen samen een keynote te geven en een eduScrum training om te laten zien en de mensen daar laten ervaren dat je Scrum ook in het onderwijs kunt toepassen met goede resultaten op het vak gebied maar zeer zeker ook in hun groei in persoonlijke ontwikkeling. Mooi ook van het Ashram College dat we aan hebben mogen deelnemen. Samen met ons is Arno Delhij (eduScrum teamlid en zijn zoon Kim meegegaan. De 5 leerlingen zijn  Bo Walkden, Caroline Bruins. Hannah van ’t Wout, Noah Rebel (allen uit 4 Havo) en Bart Rodenburg.

Willy Wijnands, 
Leraar scheikunde, Ashram College
Grondlegger van eduScrum

Bo Walkden 4 Havo d : Mijn ervaring van Porto

We waren aangekomen in Portugal. Niet alleen het warme weer omarmde me toen ik uit het vliegtuig was gestapt maar ook de mensen. Wat heb ik een hoop geleerd van de mensen daar, ze waren zo vriendelijk. Toen we op de scrumdag de presentatie hielden voelde ik me echt goed op het podium! Ik vond het zo leuk om daar te staan, ik maakten zelfs een paar grappen. Ook heb ik om het mezelf moeilijker te maken zonder tekst gesproken en dat ging eigenlijk best wel goed al ben ik wel een keer mijn tekst vergeten. Ik heb ook veel mensen leren kunnen zoals Dananthi een mevrouw van de Royal Canadian Bank. Ik heb veel mensen op de scrum dag ontmoet bijv. Avelino, een reus van een vent waarvan Willy bijna zijn arm had gebroken (is weer een ander verhaal😂) en ook een vrouw van waar ik haar naam niet meer weet. Doordat er veel mensen met verschillende culturen erbij waren heb ik geleerd om met verschillende soorten mensen om te gaan. Soms begrepen we elkaar niet wat best frusterend was maar het heeft me wel een geduldiger mens gemaakt. Porto is een hele mooie stad ik ben erg blij dat ik een keer de lichtjes s'avonds heb mogen bewonderen. Het eten was erg lekker in Portugal maar wel best vet en best veel. Ook konden mensen daar met 16 jaar al drinken wat ik best gek vond! We kregen nog wat aangeboden van een Portugees maar ik heb nee gezegd stiekem ben ik daar eigenlijk wel een beetje trots op. Maar ja wat een stad en wat een land, ik zou er graag een keer naar terug willen gaan. Van wat ik daar heb geleerd; samenwerking, geduld, communicatie heb ik weer meegenomen naar Nederland. T'was een eer om dit een keer te doen. Ik voel me heel erg sterk omdat de mensen daar mij het vertrouwen gaven dat ik het kon. Bedankt Willy en Nuno en alle scrum mensen! Het was een top ervaring.

Portugal was te gek!  Een TOP ervaring!
 Ik was eerst erg nerveus, want presenteren is niet echt mijn ding. En dan in een grote zaal, dat is niet niks! Maar toen ik daar stond heb ik o zo genoten!
Ik kijk nu serieus uit naar mijn eerst volgende presentatie op school. Het heeft me zeker voor een deel over mijn angst voor presenteren heen geholpen. Nouja, zo voelt het in ieder geval.
Ik heb het heel erg naar mijn zin gehad. Mijn band met Willy, Caroline en Bo is ook een stuk beter geworden, en daar ben ik heel blij mee. Ik straal helemaal als ik terugdenk aan deze bijzondere en leerzame dagen.
Ik wil Willy nogmaals bedanken voor alles!
Ik zou dit heeeel graag nog eens willen doen!
Hannah van’t Wout, 4Hd

Trip naar Portugal

Dag 1

Goedemorgen… Het is was 06:30 en het wekkertje ging. Om 07:25 hadden we - Bo, Caroline, Hannah, Bart, Willy en ik -  afgesproken bij de bushalte op het station in Alphen aan den Rijn.

Caroline stond er al vroeg en ik kwam als 2e aan.

Even later ook Bart. Hannah, Bo en Willy kwamen later aanwaaien waarna we vervolgens de bus in stapten. Rond 08:00 kwamen we aan op Schiphol. Voor die tijd nog even afscheid nemen van de kou hier in Nederland en voorbereiden op het goede weer in Portugal. Go Pro had ik al uit de tas gehaald om de eerste fragmenten van de reis vast te leggen; het kijken naar welke gate we moesten. Het vliegtuig zou rond 10:30 vertrekken, wat ons veel tijd gaf om rustig naar de douane te lopen. Aangekomen bij de douane was één van de meiden, zoals gewoonlijk, hun vliegticket kwijt. Gelukkig was daar onze held Willy die een kopie had. Bart, Willy en ik kwamen gelukkig met 2 vingers in onze neus door de douane. Maar eigenwijs Bo moest weer haar deo proberen mee te smokkelen… Tja, dat mag niet he! Enfin, op naar de gate. Gelukkig waren we de eerste dus hadden we genoeg plek om te zitten bij de gate. Vervolgens moet je wachten tot de gate open gaat. Wat ga je dan doen?... Juist, autodrop eten, op je telefoon B-BTAN spelen en een selfie maken voor het vliegtuig. Een aantal minuten waren verstreken en toen kwam Arno uiteindelijk aanlopen met zijn zoon Kim. Arno kende ik nog van de reis naar Duitsland, Kim nog niet. Al snel na het kennis maken ging de gate open. ID laten zien en het vliegtuig in. “Op naar Portugal!”, zeiden we tegen elkaar.
Eenmaal in de lucht pakte ik al snel mijn laptop er bij. Bart zat links van mij bij het raam en rechts van mij zat Hannah. Achter mij zaten Arno en Kim, voor mij Caroline, Bo en Willy. Nou… Daar zit je dan. Gelukkig had ik me voorbereid en had ik een film op mijn laptop gezet. De tijd ging snel voorbij na het kijken van de comedy film ‘Vacation’. De film was net klaar en we begonnen al met de daling. Go Pro er weer bij en landen maar!
Eenmaal op de grond stonden we al snel te wachten op de taxi, de Cabify  taxi. Dat zijn zelfstandig rijdende taxichauffeurs met hun eigen privé auto. Altijd netjes gekleed en een nette bak. We werden gesplitst in 2 groepen. Bart, Arno, Kim en ik gingen met de ene chauffeur mee, de girls en Willy met de andere chauffeur. Eenmaal aangekomen bij het hotel keken we onze ogen uit. De hele rit hadden we nooit verwacht dat dit hotel hier zou staan. Een 4 sterren SPA hotel. Inchecken en naar de kamers. Bart en ik lagen in kamer 306, de 3e etage van het hotel. We keken opnieuw onze ogen uit! In deze mooie kamer zouden wij de komen 3 nachten slapen. Dat wordt gezellig!
Willy appte ons of wij naar zijn kamer konden komen. Daar zouden wij de plannen voor die avond bespreken. Het plan was om met zijn allen naar het restaurant te lopen wat ongeveer 5 km was. Prima plan, dan zouden we al gelijk kennis kunnen maken met de omgeving. Arno en Kim zouden met de taxi gaan in verband met Kim. Kim heeft in de zomer een nek letsel opgelopen waardoor hij dus niet veel kon lopen, voor hem zou dat te veel zijn.
Nooit, maar dan ook nooit moet je Willy als gids nemen. We moesten naar het noorden lopen, en wat doet Willy… Die loopt lekker naar het zuiden waarna je er achter komt dat we de verkeerde kant op lopen. Geef de telefoon maar aan mij. Dan komen we er wel. En ja hoor. Na 2 uur lopen waren we er dan eindelijk... Als eerste. Wachtend in het restaurant op de organisatie van Scrum Connect van Portugal, hadden we al een mooi plekje gereserveerd. Het duurde denk een uurtje en toen kwamen de eerste leden al. Ook Nuno, de man die alles voor ons heeft geregeld deze reis, kwam binnen. We maakten even kennis met hem en vervolgens kwam al heel snel het eerste gerecht. Nou… Je wilt niet weten wat er in zat. Ik weet het nog steeds niet hoor, haha. Geen idee wat we allemaal te eten kregen, maar ik zat erg snel vol. Meer tijd om van die Portugezen te genieten. Wat een gezellige mensen. Er was iemand jarig in de zaal. En ja, die Portugezen maken daar wel een feestje van.
Het werd al snel laat, tijd om naar het hotel te gaan. 2 Portugese mensen brachten ons naar het hotel. Wekkertje stond om 06:00, dus tijd om de ogen dicht te doen. Nog snel even de tekst door nemen van de dag daarna en dan slapen. Slaap lekker!

Dag 2

Op zo’n moment wens je dat de wekker uit kon en verder kon slapen. Dat was helaas niet het geval. Snel een lekkere warme douche nemen en naar beneden om te ontbijten. Ook dit moet vast gelegd worden. Het ontbijt was echt heerlijk! Ze hadden van alles, van fruit tot muffins!

Terug naar boven om snel tanden te poetsen en de taxi in. De plek waar wij onze workshop en keynote moesten geven vond plaats op een universiteit. Ook daar waren we op tijd, denk 08:00. We kregen van de organisatie een tas met daar in een trui, pet, boekje en een pen. Een leuk aandenken ook! Arno legde ons vervolgens het plan uit wat we gingen doen met de workshop. Even later kwam Willy naar ons toe dat de keynote begon. Wij moesten openen dus het was spullen neerleggen en het podium op. Wij zouden Willy introduceren waarna Willy na onze aankondiging het podium op kwam. Wat was hij aanzienlijk zenuwachtig! Een presentatie in het Engels geven voor een groot publiek is niet zomaar wat.
Na ongeveer 45 minuten mochten wij ons woordje doen. Bart en ik opende. “Ola senhoras e senhores!”, zei ik. Iedereen klappen, haha. Bo, Caroline en Hannah volgden. Na afloop van de keynote kwamen de vragen van het publiek. Het waren ook goede vragen waar denk iedereen wel wat aan had. Willy beantwoorde ze ook veel zelfverzekerder en zijn Engels ging er ook echt op vooruit.
De keynote kwam tot zijn einde en er kwamen al snel mensen naar ons toe met complimenten en vragen. Natuurlijk ga je die beantwoorden, daar kwam je ook voor! Na de vragen direct door naar het lokaal waar wij de workshop zouden doen. In de eerste instantie Zouden we dicht bij de centrale zaal zitten maar dat was uiteindelijk niet het geval… Een paar meter verder op in het gebouw kregen wij een lokaal aangewezen. Het was een verlaten plek waar geen lessen waren. Wij waren de enige die het lokaal benutte. Nou prima, wij daar naar toe lopen en al snel waren er twee mensen. Een vrouw uit canada en een man die woonde in Portugal. Later kwam er ook een van de vrijwilligers bij. Nog even snel de workshop doornemen en de laatste flappen en plaatjes ophangen. Het duurde een tijdje, maar er kwamen er maar niet meer. Dan besluit je maar de workshop te geven voor drie mensen… Later kwamen we tot een besluit dat wij (Bart, Bo, Caroline, Hannah en ik) ook maar mee deden met de workshop. Wij zouden ook wat uitleg geven en over het algemeen deden Arno en Willy het werk. In mijn ogen hebben ook wij veel geleerd van de workshop. Van de mensen die er waren kregen wij ook heel veel inspiratie waar we later veel aan hebben. Ook in de klas kunnen we hun tips toepassen. Bijvoorbeeld in hoofdletters op de post-its schrijven. Ook bij de praktische opdracht “Duurzaam Reizen” hebben we veel inspiratie op gedaan. Zo had het groepje van Bart, Bo, de Vrijwilliger en de Canadees een verhaallijn gemaakt met plaatjes (filmpje komt in de after movie). Ons groepje (Avelino, Caroline, Hannah,(Arthur) en ik), hadden op een grote poster een deel van Europa getekend met daarin de locaties waar wij heen gingen. Ons groepje had een “cadeautje” visueel gezien, het andere groepje creatief gezien.
Het was 18:00… De workshop was ten einde gekomen en zijn toen naar de centrale zaal gegaan. Daar hebben we Nuno nog even bedankt voor alles en zijn later die avond de stad Porto in gegaan. Daar gingen we dan: Willy, Arno, Kim, Bart, Hannah, Caroline, Bo en ik. Het was een klein stukje lopen naar het metro station waarna we zouden uitstappen in centrale stad, hartje Porto. We keken onze ogen uit! Aliados Avenue, een groot plein met een hele mooie grote kerstboom, mooie verlichting, en heel veel toeristen. Het was een prachtig gezicht.

Willy kreeg op de Scrum-Event een restaurantje voorgesteld, of moet ik zeggen: snackbar. We waren de eerste… Gelukkig maar want een paar minuten later stroomde het vol. Een typisch Portugees restaurant waar ze alleen maar francesinha serveren. Wat was dat heerlijk! Bo voelde zich niet helemaal fit dus besloten we maar om eerder (22:30) terug te gaan naar het hotel.
Aangekomen bij het hotel konden we nog genieten van onze avond. Bart en ik konden het niet laten om maar een Mannequin Challenge te maken. En voor het slapen, je raad het al, Ronald Goedemondt kijken.

Dag 3

Vandaag was de dag dat we met Porto kennis gingen maken. Van Willy kregen wij de gelegenheid om lekker uit te slapen omdat Arno en Willy een training gingen volgen over scrum. Bart en ik stonden om 9 uur op. Op ons gemakje douchen en naar beneden voor het ontbijt. Lekker rustig met z’n tweetjes zaten wij daar te genieten. Later kwam Kim ook nog gezellig aanschuiven en zijn we weer naar boven tegenaan. We hadden om 12 uur afgesproken om bij de universiteit te zijn. Vanuit daar zouden wij de tram op stappen richting de stad. Zo gezegd, zo gedaan. Wij met de gurls en Kim een stukje wandelen naar de universiteit. Daar aangekomen hebben we nog wat gegeten en gedronken. Een vriendelijke vrijwilliger stelde voor ons rond te leiden door de stad als gids. Onze gids João liep voor op richting de metro. Het was een hele vriendelijke student van 21 jaar. Hij hielt wel van een babbeltje en het werd al snel gezellig.
Daar stonden we dan voor de tweede keer op Aliados Avenue, maar nu met een gids die ons veel te vertellen had. Het plan was om naar de Luis I-brug te gaan.
Tijdens die route kwamen we veel mooie dingen tegen. Van een mooie kathedraal tot een prachtig uitzicht op de stad. João raadde ons ook af om bepaalde straatjes in te lopen in verband met diefstal.
Maar goed dat hij mee was…
Na veel lopen, praten, lachen en natregenen kwamen we aan in een lekker restaurant. Gezellig met z’n allen aan de tafel met wat frietjes en een lekker broodje. Later die avond zijn we nog een gezellig café in gelopen en hebben daar wat gedronken. Goede gesprekken gehad met Willy over school en eduScrum. Dingen waar je echt veel aan had. Willy vertelde ook dat hij veel inspiratie heeft opgedaan door ons… Leuk om te horen!
De dag kwam al weer snel tot zijn eind. Met z’n allen liepen we weer terug naar de metro. João liep het hele stuk mee naar het hotel waarna we helaas afscheid van hem moesten nemen. Heel veel geleerd van hem over Porto en de geschiedenis. João bedankt!
Werker stond om 6 uur… Morgen vroeg weg, terug naar Nederland.

Dag 4

Gelukkig werden wij op tijd wakker van de wekker want die meiden hadden zich weer eens verslapen hoor. Een lekkere douche genomen en voor de 3e en laatste keer naar het ontbijt. Het moest allemaal snel gebeuren want om 8 uur stond de taxi er al. Arno en Kim bleven achter. Zij hadden nog een extra dag om van Porto te genieten.
Het was 8 uur. De taxi stond klaar. Bart en ik stonden te wachten tot de gurls klaar waren om te vertrekken. Wat hadden die een stress, geweldig!  Gelukkig nam de taxi rustig de tijd om ons dingetje te doen. Na een paar minuten konden de koffers eindelijk in de taxi. Arno en Kim gedag zeggen en weg waren we. Het was een comfortabele rit… Een hele vriendelijke chauffeur die heel rustig en beheerst reed. Een leuke afsluiter!
Aangekomen op het vliegveld moesten we onze gate weer zoeken… Gate 30. Eerst maar eens langs de douane komen. Gelukkig ging dat bij Bart en ik gemakkelijk. Bij de gurls en Willy uiteindelijk ook. Van Willy kregen wij nog even de tijd om even rond te kijken in de winkeltjes. Om 10 uur weer bij de gate af gesproken.
Het was 10:40. De gate ging over en wij gingen netjes in de rij staan. Althans, de verkeerde rij. We moesten de rechts van ons nemen want we stonden in de businessclass rij. Gelukkig duurde het niet lang en zaten we al snel in het vliegtuig. Dit keer niet met Vueling, maar met TAP Portugal. Een prima vlucht gehad. Bart en ik zaten zoals gewoonlijk weer lekker naast elkaar, maar dit keer wel bij de nooduitgang. Lekker veel beenruimte en van der Laan en Woe gekeken op de laptop. Drinken kregen wij inbegrepen bij de vlucht. Bart een lekker colaatje, ik een lekker sapje.
2 Uur Nederlandse tijd landde het vliegtuig. Daar waren we weer, in het koude landje. Bij de aankomsthal stonden mijn ouders en Syrah op mij te wachten. Ook de vader van Caroline was er. De vader van Bart stond bij de vertrek hal. We namen afscheid van elkaar en gingen onze eigen weg richting huis.

Het was een ervaring om nooit te vergeten. Veel van en met elkaar geleerd. De tips van de workshop neem ik zeker mee voor in mijn latere jaren. Ook ben ik blij dat ik mijn visie heb kunnen delen met klein deel van de wereld. Ik heb veel verschillende mensen ontmoet die allemaal veel intresse toonden waarom we hier eigenlijk waren. Dan kon ik natuurlijk vertellen wat eduScrum precies is en hoe wij het ervaren. Dat heb ik ook in de presentatie gedaan. Om daar op het podium te staan en te vertellen over jouw eigen mening en ervaring met eduScrum is heel bijzonder. Bij onze school is het allemaal begonnen en in de toekomst zou ik daar trots over kunnen vertellen.
Tot slot wil ik Willy bedanken voor deze bijzondere ervaring. Het was een waar genoegen om voor de 2e keer met jou naar het buitenland te reizen om te vertellen over eduScrum. Mijn kun je altijd bereiken als je hulp nodig hebt met iets bijzonders.
Obrigado!

Noah Rebel, leerling 4Hc Ashram College, Alphen aan den Rijn